• Nöroloji

EEG Nedir? Neden Çekilir ve Nasıl Yapılır?

Beyin sağlığı söz konusu olduğunda en sık başvurulan yöntemlerin başında EEG (Elektroensefalografi) gelmektedir. Halk arasında "beyin grafisi" olarak da bilinen bu test, beynin elektriksel aktivitesini ölçerek birçok nörolojik hastalığın teşhisinde kilit rol oynar.

EEG (Elektroensefalografi) Nedir?

Beynimizdeki milyarlarca sinir hücresi (nöron), birbirleriyle elektriksel sinyaller aracılığıyla iletişim kurar. EEG, bu elektriksel sinyalleri saçlı deriye yerleştirilen küçük elektrotlar yardımıyla kaydeden tıbbi bir ölçüm yöntemidir.

EEG, beynin yapısal durumunu (MR'daki gibi) değil, işlevsel durumunu inceler. Yani beynin o an nasıl çalıştığını ve elektriksel bir aksama olup olmadığını gösterir.

EEG Hangi Hastalıkların Teşhisinde Kullanılır?

Doktorlar, özellikle beyindeki elektriksel bozukluklardan şüphelendiklerinde bu testi isterler. Başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Epilepsi (Sara): Nöbetlerin tipini ve kaynağını belirlemek için en temel testtir.
• Uyku Bozuklukları: Uyku apnesi, narkolepsi ve uykusuzluk nedenlerinin araştırılması.
• Bilinç Bulanıklığı ve Senkop (Bayılma): Nedenin nörolojik mi yoksa kalp kaynaklı mı olduğunu ayırmak için.
• Beyin Tümörleri ve İltihaplanmaları: Beyin dokusundaki hasarların elektriksel yansımasını görmek için.
• Demans ve Alzheimer: Zihinsel gerilemenin beyin dalgaları üzerindeki etkisini incelemek.
• Ensefalit (Beyin İltihabı): Akut durumlarda beynin etkilenme derecesini ölçmek.

EEG Çekimi Nasıl Yapılır?

EEG çekimi tamamen ağrısız ve zararsız bir işlemdir. Radyasyon içermez, bu nedenle hamilelerde ve çocuklarda güvenle uygulanabilir.

1. Hazırlık: Teknisyen, kafa derinizde elektrotların yerleşeceği noktaları işaretler ve temizler.
2. Elektrotların Yerleştirilmesi: Genellikle 20-25 adet küçük metal disk (elektrot), özel bir iletken jel yardımıyla başınıza yapıştırılır. Bazen bu işlem için hazır "EEG başlıkları" kullanılır.
3. Kayıt Süreci: Sizden gözlerinizi kapatmanız ve rahatlamanız istenir. Çekim sırasında teknisyen size şu komutları verebilir:
   • Gözlerinizi açıp kapatın.
   • Derin nefes alıp verin (Hiperventilasyon).
   • Size gösterilen ışıklı uyarılara (Stroboskopik stimülasyon) bakın.
4. Süre: Rutin bir EEG çekimi genellikle 20 ila 40 dakika sürer. Ancak uyku EEG’si veya tüm gece izleme işlemleri daha uzun sürebilir.

EEG Çeşitleri Nelerdir?

Hastalığın şüphesine göre farklı EEG türleri uygulanabilir:

• Rutin EEG: Standart 20-30 dakikalık çekimdir.
• Uyku EEG: Hastanın uyurken beyin dalgalarının kaydedilmesidir; uykuda ortaya çıkan bozukluklar için istenir.
• Uyku Yoksunluğu EEG: Hastadan bir gece önce hiç uyumaması istenir. Beyni "yormak", gizli epileptik odakları tetiklemek için kullanılır.
• Video-EEG Monitorizasyonu: Uzun süreli kayıt yapılırken aynı zamanda hastanın fiziksel hareketleri kamera ile kaydedilir.

EEG Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler

Testin en doğru sonucu vermesi için şu hazırlıkları yapmalısınız:

• Saç Temizliği: Çekim günü saçlarınız temiz olmalıdır. Saç kremi, jöle veya sprey kullanmayın; bunlar elektrotların iletkenliğini bozar.
• İlaç Kullanımı: Düzenli kullandığınız ilaçları (özellikle nöbet ilaçları) doktorunuz aksini söylemedikçe kesmeyin.
• Kafein: Testten birkaç saat önce kahve, çay veya enerji içeceği gibi kafeinli maddelerden kaçının.
• Tokluk: Kan şekeri düşüklüğü beyin dalgalarını etkileyebilir, bu yüzden teste tok gelmeniz önerilir.

Özet ve Sonuç

EEG, beyin fonksiyonlarını değerlendirmek için kullanılan güvenilir, ekonomik ve yan etkisi olmayan bir tanı aracıdır. Özellikle epilepsi ve uyku bozukluklarının yönetiminde "altın standart" olarak kabul edilir.