Çocuk Endokrinoloji

    Çocuk Endokrinolojisi Ne Demek?

    Vücudumuzun hormonal ve metabolik dengesi ile ilgili sorunlar ve hastalıklar ile uğraşan tıp biliminin adı Endokrinoloji’dir. Çocuk Endokrinolojisi ise yenidoğan döneminden 18 yaşına kadar olan;
    • Yenidoğan
    • Bebek
    • Çocuk
    • Genç ergenlerin endokrinolojik sorunlarını inceleyen bilim dalının adıdır.

    Çocuk Endokrin Hangi Hastalıklar ile İlgilenir?

    • Büyüme Gelişme Geriliği
    • Boy Kısalığı
    • Büyüme Hormonu Eksikliği
    • Turner Sendromu
    • Diyabet (Şeker Hastalığı)
    • İnsülin direnci
    • Hipoglisemi
    • Obezite
    • Guatr
    • Hipotiroidi
    • Hipertiroidi
    • Tiroid nodülü
    • Hashimoto Hastalığı
    • Erken Ergenlik
    • Gecikmiş ergenlik
    • Aşırı Tüylenme
    • Adet düzensizliği
    • Polikistik Over
    • Mikropenis
    • İnmemiş testis
    • Kuşkulu genital yapı (cinsiyet belirsizliği)
    • Böbrek Üstü Bezi Hastalıkları
    • Doğumsal adrenal hiperplazi
    • Adrenal yetmezlik (Addison hastalığı)
    • Cushing sendromu (Kortizon fazlalığı)
    • Kemik ve Kalsiyum Hastalıkları
    • Hipokalsemi (kalsiyum düşüklüğü) ve Hiperkalsemi (kalsiyum fazlalığı)
    • Raşitizm
    • D vitamini replasmanı
    • Osteogenesis İmperfecta
    • Osteoporoz (kemik erimesi)
    • Hipofiz hormon fazlalığı ve hipofiz yetmezliği
    • Şekersiz şeker hastalığı (Diyabetes insipitus)
    • Endokrin Hipertansiyon

    Ergenlik Nedir?

    Ergenlik Nedir?



    Ergenlik; fiziksel, cinsel ve ruhsal açıdan gelişme ve olgunlaşmanın meydana geldiği, cinsel olgunlaşma ve üreme yeteneğinin kazanıldığı çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir. Bu dönemde salgılanan hormonların etkisiyle, hızlı boy ve kilo artışı, vücut oranlarında değişiklikler ile birlikte cinsiyet özellikleri ortaya çıkar. Bu bulguların yanı sıra ergenlikte çocuğun erişkin son boyu belirlenir. Tüm bu nedenlerden dolayı çocuklarda ergenlik döneminin izlenmesi çok önemlidir. 


    Ergenlik Ne Zaman Başlar?
    Ergenlik genel olarak kızlarda 9-10, erkeklerde 11-12 yaş civarında başlar. Çevresel, yapısal ve kalıtsal etkenlere bağlı olarak her çocukta farklı şekilde başlayıp farklı şekilde seyredebilir. 



    Ergenlik Bulguları Nelerdir?
    Kız çocuklarında ergenliğin ilk bulgusu meme gelişimi ve/veya pubik kıllanma; erkek çocuklarında ise testislerde büyüme ve/veya kıllanma ergenliğin ilk bulgusudur.

    Ne Zaman Erken Ergenlik?
    Yukarıda bahsettiğimiz bulguların kız çocuklarında 8, erkek çocuklarında ise 9 yaşından önce başlaması erken ergenlik olarak kabul edilmektedir. 

    Kızlarda 8, Erkeklerde 9 Yaşından Sonra Başlayan Her Ergenlik Normal Olarak Kabul Edilebilir mi?
    Ergenlik erken başlamasa bile hızlı ilerleme gösterebilir ve özellikle kız çocuklarında 10,5 yaşından önce adet görme riski söz konusu ise hızlı ilerleyen ergenlikten bahsedilebilir. Böyle bir durumda da tedavi gündeme gelebilir. 

    Erken Ergenlik Neden Önemli?
    Erken ergenlik çocuklarda psikososyal sorunlara yol açabilir. Bunun yanında erken ergenlik, boy kısalığına neden olur. Çocukluk döneminde yaşıtlarından daha iri olan çocuklar, erişkin hayatta büyümelerini erken durdurmaları nedeniyle boy kısalığıyla karşı karşıya kalırlar. 

    Erken Ergenlik Tedavi Edilebilir mi?
    Erken ergenlik tedavisi mümkün olan bir hastalıktır. Tedavi seçenekleri altta yatan ve erken ergenlik yapan nedene göre değişiklik gösterir. Özellikle erkek çocuklarda erken ergenlikle karşılaşıldığında altta yatan ciddi hastalıklarla karşılaşma ihtimali daha yüksektir. Bu nedenle ailelerin bu konuda hassas olmaları ve çocuk hekimlerinin de pubertal muayeneyi ihmal etmemeleri gerekir. 

    Ergenlik Ne Zaman Biter?
    Ergenliğin başladıktan sonra yaklaşık 2-4 yıl içinde tamamlanması gerekir. Erken ergenlik kadar geçe kalmış veya duraklamış ve tamamlanmayan ergenlikte tehlikeli ve önemsenmesi gereken bir durumdur. 



    Ne Zaman Gecikmiş Ergenlik?
    Ergenlik belirtilerinin kız çocuklarında 13, erkek çocuklarında ise 14 yaşında hiç başlamamış olması yanında genç kızların 16 yaşına doldurmuş olmasına rağmen adet olmaması durumunda gecikmiş ergenlikten bahsedilir.

    Hem erken ergenlik hem de gecikmiş ergenlik durumunda mutlaka çocuk endokrin danışımı yapılmalıdır.

    Sonuç olarak; Ergenlik, her çocukta kendi içinde farklı seyir gösterir. Bu nedenle, ergenlik süresi boyunca tüm çocukların aralıklı olarak izlenmesinin boy, kilo ölçümü ve pubertal muayenelerinin yapılması normalin dışındaki durumların tespiti için oldukça önemlidir.

    İnsan yaşamı boyunca sürekli bir değişim içindedir. Ergenlik dönemi, belki de bu gelişim sürecinin en önemli evresini oluşturur. Çocukluktan erişkinliğe geçiş olan ergenlik dönemi, bireyde gözlenebilen süratli gelişimini kapsamaktadır.

    Boy Kısalığı

    Uzun Boy Önemli mi?
    Boyumuz çok faktörden etkilenen bir biyolojik özelliğimizdir. Eş tercihinden, banka hesabına, maaş bodromuzdan, ömrün uzunluğuna kadar yaşamımızı etkiliyor…

    Büyüme
    Büyüme bir çocuğun sağlıklı olduğunun en önemli göstergesidir.

    Sağlıklı büyümek için;
    o Yeterli besin alımı,
    o Normal bir hormonal durum ile birlikte,
    o Yeterli sevgi ortamı olmalıdır.

    Normal büyüme çocuğun yaşına ve cinsine uygun büyüme eğrisindeki ağırlık ve boy değerlerinde büyüme göstermesidir. Her toplumun büyüme standartları farklıdır ve büyüme o topluma özel normal büyüme grafikleri ile değerlendirilir. Büyümede en hızlı dönem, doğumdan itibaren bir yaşına kadar geçen dönemdir. İlk bir yılda bebeğin boyu 24 cm kadar uzar. 1-2 yaş arası ortalama 12 cm artış olur. İlerleyen yıllarda 5-6 cm’e kadar düşer.

    • Büyüme ergenlik yaşlarına gelindiğinde;
    o Kızlarda 15-20 cm
    o Erkeklerde ise 20-25 cm kadar uzar


    Büyüme Geriliği veya Boy Kısalığı Nedir? Nasıl Saptanır?
    Boy ve ağırlığın yaşa ve cinse göre hazırlanmış normal büyüme eğrilerinin alt sınırının altında olması veya takipte bir üst eğriden alt eğriye düşmek büyüme geriliği olarak adlandırılır.

    Boy Kısalığının Nedenleri Nelerdir?
    • Genetik faktörler
    • Beslenme eksikliği
    • Hormonal nedenler
    • Kronik hastalıklar
    • Psikososyal bozukluklar boy kısalığına neden olabilir
    • Ailesel boy kısalığı
    • Yapısal büyüme geriliği
    • Turner sendromu
    • Hipotiroidi
    • Büyüme hormonu eksikliği
    • Erken ve geç ergenlik
    Genetik faktörler kişinin boyunun belirlenmesinde ana faktörlerdir. Beslenme özellikle ilk 2 yaşta son derece önemlidir.

    Boy Uzatan Besinler Nelerdir?
    • Normal büyümek için yeterli ve dengeli beslenmek önemlidir.
    • Yiyeceklerle yeterli D vitamini, kalsiyum, çinko almak son derece önemlidir.
    • Balık, süt ürünleri, yumurta faydalı besinlerdir.

    Spor
    Spor her yaşta sağlıklı yaşam için son derece önemlidir. Genetik potansiyele ulaşmada özellikle basketbol gibi gerdirici egzersizler yararlıdır. Egzersizin büyüme hormonu salgısını artırdığı bilinmektedir.

    Çocuklarda Nelere Dikkat Edilmeli
    • Çocuğunuz bir yılda 5 cm’den az uzuyorsa,
    • Büyüme son aylarda yavaşlamışsa ve çocuğunuz akranlarından geri düşüyorsa,
    • Son 1 yıldır giysilerinde değişiklik yapmadıysanız,
    • Son 1 yıldır ayakkabı numarasında değişiklik olmadıysa,
    • Çocuğunuz, sınıfta en küçük olduğu konusunda şikayetçiyse,
    • Yaşıtlarından küçük olduğu için içine kapanmış ve kendinden küçük oyun arkadaşları seçiyorsa, mutlaka bir çocuk endokrinoloji uzmanını başvurunuz.